{"id":16089,"date":"2023-09-05T18:14:13","date_gmt":"2023-09-05T17:14:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/?page_id=16089"},"modified":"2024-02-14T11:04:27","modified_gmt":"2024-02-14T11:04:27","slug":"pavarotti-in-llangollen","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/cy\/eisteddfod-story\/pavarotti-in-llangollen\/","title":{"rendered":"Pavarotti yn Llangollen"},"content":{"rendered":"<p>I lawer o gefnogwyr a sylwebyddion, cyngerdd Pavarotti ar 9 Gorffennaf 1995 yn ddiamau yw\u2019r uchafbwynt yn hanes hir yr Eisteddfod, yn eu barn nhw heb ei ail yng nghelfiaeth ac emosiwn y digwyddiad ac effaith a gogoniant yr Eisteddfod.<\/p>\r\n<!-- \/wp:post-content -->\r\n<p>&nbsp;<\/p>\r\n<!-- wp:image {\"id\":16105,\"sizeSlug\":\"full\",\"linkDestination\":\"none\"} -->\r\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"660\" height=\"938\" class=\"wp-image-16105\" src=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/216862.jpg\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/216862.jpg 660w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/216862-211x300.jpg 211w\" sizes=\"auto, (max-width: 660px) 100vw, 660px\" \/><\/figure>\r\n<!-- \/wp:image -->\r\n<p>&nbsp;<\/p>\r\n<!-- wp:paragraph -->\r\n<p>Roedd profiad Llangollen ym 1955 yn amlwg yn gwneud argraff fawr ar y dyn ifanc, yna hyfforddiant i fod yn athro. \u201c Fe wnaeth i mi benderfynu ymgymryd \u00e2 gyrfa gerddorol \u201d meddai, a mynegodd yn aml ei hoffter o&#8217;r wyl ac i&#8217;r dref, ei atgofion wedi&#8217;u leavened gan emosiynau am ei deulu: mae&#8217;n cyfeirio at y c\u00f4r o Modena fel \u201c c\u00f4r fy nhad \u201d. Yn Llundain ym 1991 ar gyfer cyngerdd enwog yn Hyde Park, gwnaeth <a href=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Interview-1991.mp3\">ddarllediad radio<\/a> a oedd yn cynnwys ei farn am yr Eisteddfod a&#8217;i safonau uchel, a&#8217;i atgofion o&#8217;i ddegau yn ystod y cyhoeddiad am y dyfarniad a&#8217;r sgoriau: yr babell fawr wedi&#8217;i gosod mewn bryniau gwyrdd tonnog; m\u00f4r yr wynebau&#8217;n gwylio, y gwrando dwys ac arswydus wrth i&#8217;r corau ganu, y gymeradwyaeth daranllyd, y ffordd y gwnaeth ei ysbryd esgyn pan ddyfarnwyd y wobr gyntaf i&#8217;r c\u00f4r. Yn yr un modd, adroddodd y Western Mail y wobr ariannol emosiynol:<\/p>\r\n<!-- \/wp:paragraph -->\r\n<p>&nbsp;<\/p>\r\n<!-- wp:image {\"id\":16075,\"width\":608,\"height\":438} -->\r\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-16075\" style=\"width: 608px; height: 438px;\" src=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/pav1955-2-Edit-300x216.jpg\" alt=\"\" width=\"608\" height=\"438\" srcset=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/pav1955-2-Edit-300x216.jpg 300w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/pav1955-2-Edit-1024x736.jpg 1024w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/pav1955-2-Edit-768x552.jpg 768w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/pav1955-2-Edit.jpg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 608px) 100vw, 608px\" \/><\/figure>\r\n<!-- \/wp:image -->\r\n<p>Canodd Luciano Pavarotti yn Llangollen ar ddau achlysur. Ym mis Gorffennaf 1955, yn 19 oed, (llun uchod) ymunodd \u00e2&#8217;i dad mewn c\u00f4r o Modena, Societa Chorale\u201d G. Rossini\u201d; o dan yr arweinydd llofnodwr Livio Borri fe enillon nhw&#8217;r gystadleuaeth llais gwrywaidd o bell. Ddeugain mlynedd yn ddiweddarach, ym 1995, dychwelodd i roi cyngerdd arbennig yn y Pafiliwn yn ystod wythnos yr Eisteddfod. Cynlluniwyd cyngerdd arall yn 2003 ar gyfer y dydd Sadwrn cyn yr Eisteddfod, ond cafodd ei ganslo lai na mis cyn y dyddiad a drefnwyd oherwydd afiechyd y canwr.<\/p>\r\n<!-- wp:paragraph -->\r\n<p>\u201c Roedd golygfeydd anhygoel pan oedd Cymdeithas Gorawl G. Rossini \u201d o Modena yng Ngogledd yr Eidal \u2013 55 o weithwyr ffatri ceir, Enwyd clercod a myfyrwyr (llun &#8211; uchod) \u2013 yn enillwyr cystadleuaeth c\u00f4r llais gwrywaidd. Fe wnaeth yr arwyddwr arweinydd Livio Borri, llewygu, aelodau wylo a chusanu ei gilydd, ac yn erbyn arfer Eisteddfod, orlawn ar y llwyfan ar gyfer y cyflwyniad. \u201d<\/p>\r\n<p>Mae recordiadau\u2019r archif yn cynnwys perfformiadau darn prawf 1955 y c\u00f4r: \u201c<a href=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/In-Nomine-Iesu-Handel.mp3\">Yn Nomine Iesu<\/a>\u201d (Jacobus Handl) a \u201c<a href=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Bonjour-mon-Couer-di-Lasso.mp3\">Bonjour, Mon Couer<\/a>\u201d (Orlando di Lasso) ar gael ar y wefan. Yn ddiweddarach ar y dydd Sadwrn fe wnaethant berfformio dau ddarn yn y cyngerdd \u2013 \u201c Dolce Sera \u201d (Vittore Veneziani) a \u201c Bona Jesu \u201d (G. P. da Palestrina); nid yw recordiadau o&#8217;r cyngerdd ar gael ar hyn o bryd. Roedd yn ofynnol mewn gwirionedd i sawl blwyddyn o drafod ddod \u00e2 Pavarotti yn \u00f4l i Llangollen Ym 1995 daeth y cyhoeddusrwydd ymlaen llaw yn drwchus ac yn gyflym, ac roedd yn ymddangos yn ddihysbydd.<\/p>\r\n<!-- \/wp:paragraph -->\r\n<p>&nbsp;<\/p>\r\n<!-- wp:paragraph \/-->\r\n<p>&nbsp;<\/p>\r\n<!-- wp:paragraph -->\r\n<p>Dechreuodd yr ymweliad ddydd Gwener Gorffennaf 7, pan oedd Luciano a&#8217;i dad 83 oed Fernando yn Arlywyddion Dydd ar y cyd, gan roi cyfle i ymddangosiad anffurfiol ar y llwyfan. Roedd aros yn hir am y torfeydd dan ei sang a gyrhaeddodd yn gynnar ar y cae. Ymgymerodd araith Pavarotti yn \u00f4l i 1955:<\/p>\r\n<!-- \/wp:paragraph -->\r\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped\"><!-- wp:image {\"id\":16091,\"sizeSlug\":\"large\",\"linkDestination\":\"none\"} -->\r\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"724\" height=\"900\" class=\"wp-image-16091\" src=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Pavarotii-03046.jpg\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Pavarotii-03046.jpg 724w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Pavarotii-03046-241x300.jpg 241w\" sizes=\"auto, (max-width: 724px) 100vw, 724px\" \/><\/figure>\r\n<\/figure>\r\n<!-- wp:paragraph -->\r\n<p>Yn yr amser cyn y cyngerdd dydd Sul, cafodd Pavarotti gyfle i gwrdd ag Alice Griffiths o Froncycyllte; roedd wedi bod yn un o bedwar corist Modena a oedd wedi lletya gyda hi ym 1955. \u201c Rwy&#8217;n cofio&#8217;n dda y t\u0177 y gwnes i aros ynddo. Yr holl ffordd o&#8217;r Eidal, roeddwn i&#8217;n ymarfer fy Saesneg. Ond pan ddown \u00e2 ni i&#8217;r t\u0177 yn Llangollen a chwrdd \u00e2&#8217;r teulu, nid wyf yn deall gair. Nid oeddwn yn gwybod bod cymaint o iaith \u00e2 Chymraeg. \u201d Fe wnaethant gyfarfod yng ngwesty Bryn Howell, lle roedd Pavarotti a&#8217;i entourage yn aros. Dechreuodd y gynulleidfa ar gyfer y cyngerdd dydd Sul adeiladu erbyn canol prynhawn; lleddfu ymarfer yr aros ond hefyd ennyn poen rhagweld. Mae recordiadau fideo yn tystio i ansawdd y perfformiadau: Pavarotti ei hun, Cerddorfa Ffilharmonig y BBC a chorws a ddarperir gan Societa Chorale \u201d G. Rossini yn amlwg yn canu ac yn chwarae eu calonnau allan; tr\u00eet annisgwyl. Paciodd 4500 o gefnogwyr y Pafiliwn; syndod oedd y soprano Atzuko Kawahara, a ganodd y ddeuawd o La Traviata Verdi gyda&#8217;r Maestro fel encore olaf. Roedd y Pafiliwn ei hun yn llawn 4500 sedd; y cae hefyd, ei gynulleidfa o 3000 yn gwylio&#8217;r cyngerdd ar sgriniau mawr; y tu allan i berimedr safle Eisteddfod, roedd torf nad oedd yn talu yn leinio llwybr tynnu\u2019r gamlas a\u2019r caeau y tu hwnt, hyd yn oed tuag at Dinas Br\u00e2n; Yn Abertawe mwynhaodd cynulleidfa awyr agored o ddegau o filoedd ddarllediad teledu. Roedd sylw i&#8217;r wasg a&#8217;r cyfryngau yn enfawr. Y tu hwnt i werthfawrogiad y gerddoriaeth gellir dod o hyd i ymdeimlad o barchedig ofn bod y ffigur enwocaf yn opera Ewropeaidd, yna ar anterth yr enw da rhyngwladol, dylai atgyweirio i&#8217;r dref fach Gymru hon gyda&#8217;i Eisteddfod unigryw. Mae&#8217;r cyngerdd cofiadwy hwnnw&#8217;n dal i ddylanwadu ar yr Eisteddfod. Enwir y cystadleuwyr yng nghystadleuaeth C\u00f4r y Byd yn briodol, yn dlws Pavarotti. Pob dydd Sadwrn Eisteddfod wrth i&#8217;r c\u00f4r buddugol cyffrous ffrydio ar y llwyfan i dderbyn y wobr, rydyn ni&#8217;n meddwl am y myfyriwr 19 oed ym 1955, a&#8217;r dyfodol a&#8217;i disgwyliodd. <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-16106\" style=\"width: 614px; height: 511px;\" src=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/RK7OFQCMPFHKXHZD4MKZ3IISSE-300x250.jpg\" alt=\"\" width=\"614\" height=\"511\" srcset=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/RK7OFQCMPFHKXHZD4MKZ3IISSE-300x250.jpg 300w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/RK7OFQCMPFHKXHZD4MKZ3IISSE-1024x853.jpg 1024w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/RK7OFQCMPFHKXHZD4MKZ3IISSE-768x640.jpg 768w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/RK7OFQCMPFHKXHZD4MKZ3IISSE.jpg 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 614px) 100vw, 614px\" \/><\/p><!-- \/wp:paragraph --><!-- \/wp:image -->\r\n<p>&nbsp;<\/p>\r\n<!-- wp:gallery {\"linkTo\":\"none\"} -->\r\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped\"><!-- wp:image {\"id\":16091,\"sizeSlug\":\"large\",\"linkDestination\":\"none\"} -->\r\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"724\" height=\"900\" class=\"wp-image-16091\" src=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Pavarotii-03046.jpg\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Pavarotii-03046.jpg 724w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Pavarotii-03046-241x300.jpg 241w\" sizes=\"auto, (max-width: 724px) 100vw, 724px\" \/><\/figure>\r\n<\/figure>\r\n<!-- wp:paragraph -->\r\n<p>Yn yr amser cyn y cyngerdd dydd Sul, cafodd Pavarotti gyfle i gwrdd ag Alice Griffiths o Froncycyllte; roedd wedi bod yn un o bedwar corist Modena a oedd wedi lletya gyda hi ym 1955. \u201c Rwy&#8217;n cofio&#8217;n dda y t\u0177 y gwnes i aros ynddo. Yr holl ffordd o&#8217;r Eidal, roeddwn i&#8217;n ymarfer fy Saesneg. Ond pan ddown \u00e2 ni i&#8217;r t\u0177 yn Llangollen a chwrdd \u00e2&#8217;r teulu, nid wyf yn deall gair. Nid oeddwn yn gwybod bod cymaint o iaith \u00e2 Chymraeg. \u201d Fe wnaethant gyfarfod yng ngwesty Bryn Howell, lle roedd Pavarotti a&#8217;i entourage yn aros. Dechreuodd y gynulleidfa ar gyfer y cyngerdd dydd Sul adeiladu erbyn canol prynhawn; lleddfu ymarfer yr aros ond hefyd ennyn poen rhagweld. Mae recordiadau fideo yn tystio i ansawdd y perfformiadau: Pavarotti ei hun, Cerddorfa Ffilharmonig y BBC a chorws a ddarperir gan Societa Chorale \u201d G. Rossini yn amlwg yn canu ac yn chwarae eu calonnau allan; tr\u00eet annisgwyl. Paciodd 4500 o gefnogwyr y Pafiliwn; syndod oedd y soprano Atzuko Kawahara, a ganodd y ddeuawd o La Traviata Verdi gyda&#8217;r Maestro fel encore olaf. Roedd y Pafiliwn ei hun yn llawn 4500 sedd; y cae hefyd, ei gynulleidfa o 3000 yn gwylio&#8217;r cyngerdd ar sgriniau mawr; y tu allan i berimedr safle Eisteddfod, roedd torf nad oedd yn talu yn leinio llwybr tynnu\u2019r gamlas a\u2019r caeau y tu hwnt, hyd yn oed tuag at Dinas Br\u00e2n; Yn Abertawe mwynhaodd cynulleidfa awyr agored o ddegau o filoedd ddarllediad teledu. Roedd sylw i&#8217;r wasg a&#8217;r cyfryngau yn enfawr. Y tu hwnt i werthfawrogiad y gerddoriaeth gellir dod o hyd i ymdeimlad o barchedig ofn bod y ffigur enwocaf yn opera Ewropeaidd, yna ar anterth yr enw da rhyngwladol, dylai atgyweirio i&#8217;r dref fach Gymru hon gyda&#8217;i Eisteddfod unigryw. Mae&#8217;r cyngerdd cofiadwy hwnnw&#8217;n dal i ddylanwadu ar yr Eisteddfod. Enwir y cystadleuwyr yng nghystadleuaeth C\u00f4r y Byd yn briodol, yn dlws Pavarotti. Pob dydd Sadwrn Eisteddfod wrth i&#8217;r c\u00f4r buddugol cyffrous ffrydio ar y llwyfan i dderbyn y wobr, rydyn ni&#8217;n meddwl am y myfyriwr 19 oed ym 1955, a&#8217;r dyfodol a&#8217;i disgwyliodd. <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-16106\" style=\"width: 614px; height: 511px;\" src=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/RK7OFQCMPFHKXHZD4MKZ3IISSE-300x250.jpg\" alt=\"\" width=\"614\" height=\"511\" srcset=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/RK7OFQCMPFHKXHZD4MKZ3IISSE-300x250.jpg 300w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/RK7OFQCMPFHKXHZD4MKZ3IISSE-1024x853.jpg 1024w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/RK7OFQCMPFHKXHZD4MKZ3IISSE-768x640.jpg 768w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/RK7OFQCMPFHKXHZD4MKZ3IISSE.jpg 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 614px) 100vw, 614px\" \/><\/p><!-- \/wp:post-content --><!-- \/wp:gallery -->\r\n\r\n<!-- wp:image {\"id\":16073,\"sizeSlug\":\"large\",\"linkDestination\":\"none\"} -->\r\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"720\" height=\"1024\" class=\"wp-image-16073\" src=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Pavarotii-01044-720x1024.jpg\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Pavarotii-01044-720x1024.jpg 720w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Pavarotii-01044-211x300.jpg 211w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Pavarotii-01044.jpg 759w\" sizes=\"auto, (max-width: 720px) 100vw, 720px\" \/><\/figure>\r\n<\/figure>\r\n<!-- wp:paragraph -->\r\n<p>\u201c 40 mlynedd yn \u00f4l, fy Nuw mae&#8217;n ymddangos ei fod ddoe i mi. Rwyf wedi gwneud cymaint o bethau. Rwyf bob amser yn dweud hynny wrth y newyddiadurwyr pan fyddant yn gofyn imi beth yw diwrnod mwy cofiadwy yn fy mywyd, ac rydw i bob amser yn dweud mai dyna pryd y gwnes i ennill y gystadleuaeth hon oherwydd ei bod gyda fy holl ffrindiau. Gyda mi bryd hynny roedd rhywun yr hoffwn gael y fraint i&#8217;w gyflwyno: fy Nhad. \u201d Aeth ymlaen \u201c Pan oeddem yma 40 mlynedd yn \u00f4l ef oedd fy nhad, nawr rwy&#8217;n credu mai ef yw fy mab!&#8221; gan gyfeirio at y gwahaniaeth yn eu gwasgodau.<\/p>\r\n<!-- \/wp:paragraph -->\r\n<p>&nbsp;<\/p>\r\n<!-- wp:gallery {\"linkTo\":\"none\"} -->\r\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped\"><!-- wp:image {\"id\":16091,\"sizeSlug\":\"large\",\"linkDestination\":\"none\"} -->\r\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"724\" height=\"900\" class=\"wp-image-16091\" src=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Pavarotii-03046.jpg\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Pavarotii-03046.jpg 724w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Pavarotii-03046-241x300.jpg 241w\" sizes=\"auto, (max-width: 724px) 100vw, 724px\" \/><\/figure>\r\n<\/figure>\r\n<!-- wp:paragraph -->\r\n<p>Yn yr amser cyn y cyngerdd dydd Sul, cafodd Pavarotti gyfle i gwrdd ag Alice Griffiths o Froncycyllte; roedd wedi bod yn un o bedwar corist Modena a oedd wedi lletya gyda hi ym 1955. \u201c Rwy&#8217;n cofio&#8217;n dda y t\u0177 y gwnes i aros ynddo. Yr holl ffordd o&#8217;r Eidal, roeddwn i&#8217;n ymarfer fy Saesneg. Ond pan ddown \u00e2 ni i&#8217;r t\u0177 yn Llangollen a chwrdd \u00e2&#8217;r teulu, nid wyf yn deall gair. Nid oeddwn yn gwybod bod cymaint o iaith \u00e2 Chymraeg. \u201d Fe wnaethant gyfarfod yng ngwesty Bryn Howell, lle roedd Pavarotti a&#8217;i entourage yn aros. Dechreuodd y gynulleidfa ar gyfer y cyngerdd dydd Sul adeiladu erbyn canol prynhawn; lleddfu ymarfer yr aros ond hefyd ennyn poen rhagweld. Mae recordiadau fideo yn tystio i ansawdd y perfformiadau: Pavarotti ei hun, Cerddorfa Ffilharmonig y BBC a chorws a ddarperir gan Societa Chorale \u201d G. Rossini yn amlwg yn canu ac yn chwarae eu calonnau allan; tr\u00eet annisgwyl. Paciodd 4500 o gefnogwyr y Pafiliwn; syndod oedd y soprano Atzuko Kawahara, a ganodd y ddeuawd o La Traviata Verdi gyda&#8217;r Maestro fel encore olaf. Roedd y Pafiliwn ei hun yn llawn 4500 sedd; y cae hefyd, ei gynulleidfa o 3000 yn gwylio&#8217;r cyngerdd ar sgriniau mawr; y tu allan i berimedr safle Eisteddfod, roedd torf nad oedd yn talu yn leinio llwybr tynnu\u2019r gamlas a\u2019r caeau y tu hwnt, hyd yn oed tuag at Dinas Br\u00e2n; Yn Abertawe mwynhaodd cynulleidfa awyr agored o ddegau o filoedd ddarllediad teledu. Roedd sylw i&#8217;r wasg a&#8217;r cyfryngau yn enfawr. Y tu hwnt i werthfawrogiad y gerddoriaeth gellir dod o hyd i ymdeimlad o barchedig ofn bod y ffigur enwocaf yn opera Ewropeaidd, yna ar anterth yr enw da rhyngwladol, dylai atgyweirio i&#8217;r dref fach Gymru hon gyda&#8217;i Eisteddfod unigryw. Mae&#8217;r cyngerdd cofiadwy hwnnw&#8217;n dal i ddylanwadu ar yr Eisteddfod. Enwir y cystadleuwyr yng nghystadleuaeth C\u00f4r y Byd yn briodol, yn dlws Pavarotti. Pob dydd Sadwrn Eisteddfod wrth i&#8217;r c\u00f4r buddugol cyffrous ffrydio ar y llwyfan i dderbyn y wobr, rydyn ni&#8217;n meddwl am y myfyriwr 19 oed ym 1955, a&#8217;r dyfodol a&#8217;i disgwyliodd. <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-16106\" style=\"width: 614px; height: 511px;\" src=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/RK7OFQCMPFHKXHZD4MKZ3IISSE-300x250.jpg\" alt=\"\" width=\"614\" height=\"511\" srcset=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/RK7OFQCMPFHKXHZD4MKZ3IISSE-300x250.jpg 300w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/RK7OFQCMPFHKXHZD4MKZ3IISSE-1024x853.jpg 1024w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/RK7OFQCMPFHKXHZD4MKZ3IISSE-768x640.jpg 768w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/RK7OFQCMPFHKXHZD4MKZ3IISSE.jpg 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 614px) 100vw, 614px\" \/><\/p><!-- \/wp:post-content --><!-- \/wp:image -->\r\n<p>&nbsp;<\/p>\r\n<!-- wp:gallery {\"linkTo\":\"none\"} -->\r\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped\"><!-- wp:image {\"id\":16074,\"sizeSlug\":\"large\",\"linkDestination\":\"none\"} -->\r\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"798\" class=\"wp-image-16074 alignleft\" src=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Pavarotii-03047-1024x798.jpg\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Pavarotii-03047-1024x798.jpg 1024w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Pavarotii-03047-300x234.jpg 300w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Pavarotii-03047-768x598.jpg 768w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Pavarotii-03047-1200x935.jpg 1200w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Pavarotii-03047.jpg 1386w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\r\n<!-- \/wp:image -->\r\n\r\n<!-- wp:image {\"id\":16073,\"sizeSlug\":\"large\",\"linkDestination\":\"none\"} -->\r\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"720\" height=\"1024\" class=\"wp-image-16073\" src=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Pavarotii-01044-720x1024.jpg\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Pavarotii-01044-720x1024.jpg 720w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Pavarotii-01044-211x300.jpg 211w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Pavarotii-01044.jpg 759w\" sizes=\"auto, (max-width: 720px) 100vw, 720px\" \/><\/figure>\r\n<\/figure>\r\n<!-- wp:paragraph -->\r\n<p>\u201c 40 mlynedd yn \u00f4l, fy Nuw mae&#8217;n ymddangos ei fod ddoe i mi. Rwyf wedi gwneud cymaint o bethau. Rwyf bob amser yn dweud hynny wrth y newyddiadurwyr pan fyddant yn gofyn imi beth yw diwrnod mwy cofiadwy yn fy mywyd, ac rydw i bob amser yn dweud mai dyna pryd y gwnes i ennill y gystadleuaeth hon oherwydd ei bod gyda fy holl ffrindiau. Gyda mi bryd hynny roedd rhywun yr hoffwn gael y fraint i&#8217;w gyflwyno: fy Nhad. \u201d Aeth ymlaen \u201c Pan oeddem yma 40 mlynedd yn \u00f4l ef oedd fy nhad, nawr rwy&#8217;n credu mai ef yw fy mab!&#8221; gan gyfeirio at y gwahaniaeth yn eu gwasgodau.<\/p>\r\n<!-- \/wp:paragraph -->\r\n<p>&nbsp;<\/p>\r\n<!-- wp:gallery {\"linkTo\":\"none\"} -->\r\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped\"><!-- wp:image {\"id\":16091,\"sizeSlug\":\"large\",\"linkDestination\":\"none\"} -->\r\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"724\" height=\"900\" class=\"wp-image-16091\" src=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Pavarotii-03046.jpg\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Pavarotii-03046.jpg 724w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Pavarotii-03046-241x300.jpg 241w\" sizes=\"auto, (max-width: 724px) 100vw, 724px\" \/><\/figure>\r\n<\/figure>\r\n<!-- wp:paragraph -->\r\n<p>Yn yr amser cyn y cyngerdd dydd Sul, cafodd Pavarotti gyfle i gwrdd ag Alice Griffiths o Froncycyllte; roedd wedi bod yn un o bedwar corist Modena a oedd wedi lletya gyda hi ym 1955. \u201c Rwy&#8217;n cofio&#8217;n dda y t\u0177 y gwnes i aros ynddo. Yr holl ffordd o&#8217;r Eidal, roeddwn i&#8217;n ymarfer fy Saesneg. Ond pan ddown \u00e2 ni i&#8217;r t\u0177 yn Llangollen a chwrdd \u00e2&#8217;r teulu, nid wyf yn deall gair. Nid oeddwn yn gwybod bod cymaint o iaith \u00e2 Chymraeg. \u201d Fe wnaethant gyfarfod yng ngwesty Bryn Howell, lle roedd Pavarotti a&#8217;i entourage yn aros. Dechreuodd y gynulleidfa ar gyfer y cyngerdd dydd Sul adeiladu erbyn canol prynhawn; lleddfu ymarfer yr aros ond hefyd ennyn poen rhagweld. Mae recordiadau fideo yn tystio i ansawdd y perfformiadau: Pavarotti ei hun, Cerddorfa Ffilharmonig y BBC a chorws a ddarperir gan Societa Chorale \u201d G. Rossini yn amlwg yn canu ac yn chwarae eu calonnau allan; tr\u00eet annisgwyl. Paciodd 4500 o gefnogwyr y Pafiliwn; syndod oedd y soprano Atzuko Kawahara, a ganodd y ddeuawd o La Traviata Verdi gyda&#8217;r Maestro fel encore olaf. Roedd y Pafiliwn ei hun yn llawn 4500 sedd; y cae hefyd, ei gynulleidfa o 3000 yn gwylio&#8217;r cyngerdd ar sgriniau mawr; y tu allan i berimedr safle Eisteddfod, roedd torf nad oedd yn talu yn leinio llwybr tynnu\u2019r gamlas a\u2019r caeau y tu hwnt, hyd yn oed tuag at Dinas Br\u00e2n; Yn Abertawe mwynhaodd cynulleidfa awyr agored o ddegau o filoedd ddarllediad teledu. Roedd sylw i&#8217;r wasg a&#8217;r cyfryngau yn enfawr. Y tu hwnt i werthfawrogiad y gerddoriaeth gellir dod o hyd i ymdeimlad o barchedig ofn bod y ffigur enwocaf yn opera Ewropeaidd, yna ar anterth yr enw da rhyngwladol, dylai atgyweirio i&#8217;r dref fach Gymru hon gyda&#8217;i Eisteddfod unigryw. Mae&#8217;r cyngerdd cofiadwy hwnnw&#8217;n dal i ddylanwadu ar yr Eisteddfod. Enwir y cystadleuwyr yng nghystadleuaeth C\u00f4r y Byd yn briodol, yn dlws Pavarotti. Pob dydd Sadwrn Eisteddfod wrth i&#8217;r c\u00f4r buddugol cyffrous ffrydio ar y llwyfan i dderbyn y wobr, rydyn ni&#8217;n meddwl am y myfyriwr 19 oed ym 1955, a&#8217;r dyfodol a&#8217;i disgwyliodd. <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-16106\" style=\"width: 614px; height: 511px;\" src=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/RK7OFQCMPFHKXHZD4MKZ3IISSE-300x250.jpg\" alt=\"\" width=\"614\" height=\"511\" srcset=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/RK7OFQCMPFHKXHZD4MKZ3IISSE-300x250.jpg 300w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/RK7OFQCMPFHKXHZD4MKZ3IISSE-1024x853.jpg 1024w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/RK7OFQCMPFHKXHZD4MKZ3IISSE-768x640.jpg 768w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/RK7OFQCMPFHKXHZD4MKZ3IISSE.jpg 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 614px) 100vw, 614px\" \/><\/p><!-- \/wp:post-content -->","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>I lawer o gefnogwyr a sylwebyddion, cyngerdd Pavarotti ar 9 Gorffennaf 1995 yn ddiamau yw\u2019r uchafbwynt yn hanes hir yr Eisteddfod, yn eu barn nhw heb ei ail yng nghelfiaeth ac emosiwn y digwyddiad ac effaith a gogoniant yr Eisteddfod. &nbsp; &nbsp; Roedd profiad Llangollen ym 1955 yn amlwg yn gwneud argraff fawr ar y [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":16219,"parent":85,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"templates\/template-sidebar.php","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-16089","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/16089","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16089"}],"version-history":[{"count":43,"href":"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/16089\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16252,"href":"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/16089\/revisions\/16252"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/85"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16219"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16089"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}