{"id":14665,"date":"2022-06-13T17:10:34","date_gmt":"2022-06-13T16:10:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.limearchive.org.uk\/?page_id=14665"},"modified":"2025-12-02T18:07:41","modified_gmt":"2025-12-02T18:07:41","slug":"origins","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/cy\/eisteddfod-story\/origins\/","title":{"rendered":"Gwreiddiau"},"content":{"rendered":"<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped\">\r\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"508\" class=\"wp-image-14699\" src=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Clayton-Russon-President-1947.jpg\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Clayton-Russon-President-1947.jpg 300w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Clayton-Russon-President-1947-177x300.jpg 177w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/>\r\n<figcaption class=\"wp-element-caption\">Clayton Russon<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"621\" class=\"wp-image-14677\" src=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Harold-Tudor.jpg\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Harold-Tudor.jpg 600w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Harold-Tudor-290x300.jpg 290w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/>\r\n<figcaption class=\"wp-element-caption\">Harold Tudor<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"617\" class=\"wp-image-14692\" src=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/W-S-Gwynn-Williams.jpg\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/W-S-Gwynn-Williams.jpg 600w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/W-S-Gwynn-Williams-292x300.jpg 292w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/>\r\n<figcaption class=\"wp-element-caption\">W S Gwynn Williams<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<\/figure>\r\n\r\n<p>In 1944 the National at Llandybie opened with an international concert on the Saturday before Eisteddfod week. Its records state \u201cThis concert stunned the people by its magnificence. Who can forget the singing of the Polish Army or that of Marian Nowakowski, or Liza Fuchsora and Edward A. Kilenyi on the piano &#8230;there was an international atmosphere in the Eisteddfod from start to finish. The people were given the opportunity to compare their standards with the best from foreign lands; the overseas visitors were given the opportunity to learn about Wales, its autonomy and its aspirations.&#8221;<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Inspired by Sl\u00e1vik\u2019s ideas and the Llandybie experience, Tudor slowly fermented the concept of a postwar international eisteddfod, and in Spring 1945 resolved to make it happen with choirs from many countries. At the Rhosllanerchrugog National Eisteddfod in August 1945 Tudor discussed the concept with W.S. Gwynn Williams, music director of the Gorsedd and a Llangollen resident[CA1]. Tudor approached the National Eisteddfod seeking to add international competition days to the 1947 Colwyn Bay festival, but the idea was rejected because of the National\u2019s concerns about being overstretched, given the expected difficulties of post-war reconstruction.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Gwynn Williams and Tudor sought venues for their festival in towns across North Wales, without success, but in Spring 1946 a solution close to home arose. George Northing, Kistory master at Llangollen Grammar School and Gwynn Williams\u2019 neighbour on Abbey Road, became chairman of Llangollen Urban District Council in the early April elections. On May 24 his council agreed to develop the festival; on June 4 the decision was enthusiastically captured in the local news sheet, the <a>Tuesday Review.<\/a><a href=\"#_msocom_2\">[CA2]<\/a>\u00a0<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>An organising committee was formed, with key posts <a>for Northing (Chairman), Gwynn Williams (Music Director) and Harold Tudor (Publicity Director). A prominent Welsh businessman, Clayton Russon, became a very active President. <\/a><a href=\"#_msocom_3\">[CA3]<\/a>\u00a0A town meeting in July won further support, and by August sufficient funds (\u00a31,100) had been raised to carry the initiative through to the first ticket receipts. The town recreation field would be the site, a marquee seating 6000 was hired from a company in Chester, and the British Council promised to find overseas choirs. <a href=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/eisteddfod-story\/the-shield-motto-and-trophy\/\" data-type=\"page\" data-id=\"14776\">Leading Welsh talents were enlisted to design a trophy and craft a motto<\/a>[CA4]\u00a0. A room was donated by the Royal Hotel to use as an office, committees were established to cover aspects like <a>hospitality for the competitors and organising the field;<\/a><a href=\"#_msocom_5\">[CA5]<\/a>\u00a0 newspapers, newsreel companies and broadcasters were alerted and cajoled into recording and reporting; seats were borrowed from chapels; cheap train fares for competitors were negotiated, and extra ration coupons and paper for programmes were easily extracted from helpful ministries.<\/p>\r\n\r\n<p>&nbsp;<\/p>\r\n\r\n<p>40 applications were received and accepted from choirs in 14 countries. Most were from the UK. In June 1947 the town waited for the choirs to arrive.<\/p>\r\n\r\n<p>&nbsp;<\/p>\r\n\r\n<p>\u00a9 Chris Adams 2022<\/p>\r\n<p class=\"has-text-align-left\">Daeth yr awgrym cyntaf y gellid addasu\u2019r cysyniad Cymreig unigryw o eisteddfod i hybu cytgord rhyngwladol ym mis Awst 1943, pan ymwelodd pedwar uwch aelod o lywodraethau alltud y cynghreiriaid ag Eisteddfod Genedlaethol Cymru ym Mangor.<\/p>\r\n<p>\r\n\r\n<\/p>\r\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"639\" class=\"wp-image-14666\" src=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1943-Bangor-4-diplomats-1024x639.jpg\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1943-Bangor-4-diplomats-1024x639.jpg 1024w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1943-Bangor-4-diplomats-300x187.jpg 300w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1943-Bangor-4-diplomats-768x479.jpg 768w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1943-Bangor-4-diplomats.jpg 1040w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/>\r\n<figcaption class=\"wp-element-caption\">1943 National Eisteddfod, Bangor<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<p>\r\n\r\n<\/p>\r\n<p class=\"has-text-align-left\">Y rhain oedd Dr Miha Kick (Dirprwy Brif Weinidog Iwgoslafia), Msr Jules Hoste (Dirprwy Weinidog Addysg Gwlad Belg), Msr Juraj Sl\u00e1vik (Gweinidog Mewnol Tsiecoslofacia) a Msr B. Karavaev (Rwsia). Trefnwyd y daith gan y Cyngor Prydeinig; tywysydd y blaid oedd Harold Tudor, newyddiadurwr o Lerpwl a aned yng Nghoedpoeth a oedd hefyd yn gweithio i\u2019r Cyngor Prydeinig fel cynrychiolydd rhanbarthol cynorthwyol, yn gofalu am Ogledd Cymru o\u2019u swyddfa ym Manceinion.<\/p>\r\n<p>\r\n\r\n<\/p>\r\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"759\" height=\"1024\" class=\"wp-image-15522\" style=\"width: 380px; height: 512px;\" src=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Juraj_Slavik-759x1024.jpg\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Juraj_Slavik-759x1024.jpg 759w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Juraj_Slavik-222x300.jpg 222w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Juraj_Slavik-768x1037.jpg 768w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Juraj_Slavik-1138x1536.jpg 1138w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Juraj_Slavik-1200x1620.jpg 1200w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Juraj_Slavik.jpg 1440w\" sizes=\"auto, (max-width: 759px) 100vw, 759px\" \/>\r\n<figcaption class=\"wp-element-caption\">Juraj Sl\u00e1vik<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<p>\r\n\r\n<\/p>\r\n<p>Roedd Juraj Sl\u00e1vik yn fardd nodedig yn ogystal \u00e2 gwleidydd uchel ei barch, llysgennad Tsiecoslofacia i UDA ar \u00f4l y rhyfel. Ysgrifennodd draethawd am ei brofiad ym Mangor, \u201cEisteddfod Y Cymru\u201d, gan bwysleisio pedwar pwynt:\u00a0<\/p>\r\n<p>\r\n\r\n<\/p>\r\n<ul class=\"wp-block-list\">\r\n<li><em>Y cyferbyniad rhwng arswyd angheuol y rhyfel a bywiogrwydd digwyddiad yn dathlu\u2019r celfyddydau mewn lleoliad hardd<\/em><\/li>\r\n<li><em>Natur gystadleuol yr \u0175yl, a oedd yn annog safonau perfformiad uchel.<\/em><\/li>\r\n<li><em>Llawenydd creu cerddoriaeth ryngwladol ddigymell (mae&#8217;n canmol noson yng Ngholeg Normal Bangor).<\/em><\/li>\r\n<li><em>Y byddai cynrychiolwyr y bobl rydd ar \u00f4l y rhyfel yn cymryd rhan yn y gwyliau Cymreig, gan wisgo gwisgoedd cenedlaethol. <\/em><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<p><\/p>\r\n<div class=\"wp-block-file\"><a href=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Slavik-Eisteddfod-Essay.pdf\">Traethawd Eisteddfod Juraj Sl\u00e1vik [pdf]<\/a><\/div>\r\n<div>\u00a0<\/div>\r\n<p><\/p>\r\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\r\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"508\" data-id=\"14699\" class=\"wp-image-14699\" src=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Clayton-Russon-President-1947.jpg\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Clayton-Russon-President-1947.jpg 300w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Clayton-Russon-President-1947-177x300.jpg 177w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/>\r\n<figcaption class=\"wp-element-caption\">Clayton Russon<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"621\" data-id=\"14677\" class=\"wp-image-14677\" src=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Harold-Tudor.jpg\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Harold-Tudor.jpg 600w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Harold-Tudor-290x300.jpg 290w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/>\r\n<figcaption class=\"wp-element-caption\">Harold Tudor<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"617\" data-id=\"14692\" class=\"wp-image-14692\" src=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/W-S-Gwynn-Williams.jpg\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/W-S-Gwynn-Williams.jpg 600w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/W-S-Gwynn-Williams-292x300.jpg 292w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/>\r\n<figcaption class=\"wp-element-caption\">W S Gwynn Williams<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<\/figure>\r\n<p>\r\n\r\n<\/p>\r\n<p>Ym 1944 agorodd y Genedlaethol yn Llandybie gyda chyngerdd rhyngwladol ar y dydd Sadwrn cyn wythnos Eisteddfod. Mae ei gofnodion yn nodi \u201cSyfrdanodd y cyngerdd hwn y bobl gan ei wychder. Pwy all anghofio canu Byddin Gwlad Pwyl neu ganu Marian Nowakowski, neu Liza Fuchsora ac Edward A. Kilenyi ar y piano &#8230; roedd awyrgylch rhyngwladol yn yr Eisteddfod o&#8217;r dechrau i&#8217;r diwedd. Cafodd y bobl gyfle i gymharu eu safonau \u00e2&#8217;r gorau o wledydd tramor; cafodd yr ymwelwyr tramor gyfle i ddysgu am Gymru, ei hymreolaeth a&#8217;i dyheadau.&#8221;<\/p>\r\n<p>Wedi\u2019i ysbrydoli gan syniadau Sl\u00e1vik\u2019 a phrofiad Llandybie, fe wnaeth Tudor eplesu\u2019n araf y cysyniad o eisteddfod ryngwladol ar \u00f4l y rhyfel, ac yng ngwanwyn 1945 penderfynodd wneud iddo ddigwydd gyda chorau o lawer o wledydd. Yn Eisteddfod Genedlaethol Rhosllanerchrugog ym mis Awst 1945 bu Tudor yn trafod y cysyniad gyda WS Gwynn Williams, cyfarwyddwr cerdd yr Orsedd a phreswylydd o Langollen [CA1]. Cysylltodd Tudor \u00e2\u2019r Eisteddfod Genedlaethol i geisio ychwanegu diwrnodau cystadlu rhyngwladol at \u0175yl Bae Colwyn 1947, ond gwrthodwyd y syniad oherwydd pryderon y National ynghylch cael ei gorymestyn, o ystyried yr anawsterau disgwyliedig o ailadeiladu ar \u00f4l y rhyfel.<\/p>\r\n<p>Ceisiodd Gwynn Williams a Tudor leoliadau ar gyfer eu g\u0175yl mewn trefi ar draws Gogledd Cymru, heb lwyddiant, ond yng ngwanwyn 1946 cododd ateb yn agos i gartref. Daeth George Northing, meistr Kistory yn Ysgol Ramadeg Llangollen a chymydog Gwynn Williams\u2019 ar Abbey Road, yn gadeirydd Cyngor Dosbarth Trefol Llangollen yn etholiadau dechrau mis Ebrill. Ar Fai 24 cytunodd ei gyngor i ddatblygu&#8217;r \u0175yl; ar Fehefin 4 cipiwyd y penderfyniad yn frwd yn y daflen newyddion leol, y Tuesday Review.[CA2]\u00a0<\/p>\r\n<p>\r\n\r\n<\/p>\r\n<p>Ffurfiwyd pwyllgor trefnu, gyda swyddi allweddol i Northing (Cadeirydd), Gwynn Williams (Cyfarwyddwr Cerdd) a Harold Tudor (Cyfarwyddwr Cyhoeddus). Daeth dyn busnes amlwg o Gymru, Clayton Russon, yn Arlywydd gweithgar iawn. [CA3] Enillodd cyfarfod tref ym mis Gorffennaf gefnogaeth bellach, ac erbyn mis Awst roedd digon o arian (\u00a31,100) wedi&#8217;i godi i gario&#8217;r fenter drwodd i&#8217;r derbyniadau tocyn cyntaf. Cae hamdden y dref fyddai\u2019r safle, llogwyd pabell fawr \u00e2 seddi 6000 o gwmni yng Nghaer, ac addawodd y Cyngor Prydeinig ddod o hyd i gorau tramor. Ymrestrwyd talentau blaenllaw Cymreig i ddylunio tlws a llunio arwyddair [CA4]. Rhoddwyd ystafell gan y Royal Hotel i&#8217;w defnyddio fel swyddfa, sefydlwyd pwyllgorau i gwmpasu agweddau fel lletygarwch i&#8217;r cystadleuwyr a threfnu&#8217;r maes; [CA5] hysbyswyd papurau newydd, cwmn\u00efau r\u00eel newyddion a darlledwyr a&#8217;u syfrdanu wrth recordio ac adrodd; benthycwyd seddi o gapeli; trafodwyd prisiau tr\u00ean rhad i gystadleuwyr ac roedd yn hawdd tynnu cwponau dogni ychwanegol a phapur ar gyfer rhaglenni o weinidogaethau defnyddiol.<\/p>\r\n<p>Derbyniwyd a derbyniwyd 40 o geisiadau gan gorau mewn 14 o wledydd. Roedd y rhan fwyaf yn dod o&#8217;r DU. Ym Mehefin 1947 arhosodd y dref i&#8217;r corau gyrraedd.<\/p>\r\n<p>&nbsp;<\/p>\r\n<p>\u00a9 Chris Adams 2022<\/p><!-- \/wp:gallery --><!-- wp:post-content --><p class=\"has-text-align-left\">Daeth yr awgrym cyntaf y gellid addasu\u2019r cysyniad Cymreig unigryw o eisteddfod i hybu cytgord rhyngwladol ym mis Awst 1943, pan ymwelodd pedwar uwch aelod o lywodraethau alltud y cynghreiriaid ag Eisteddfod Genedlaethol Cymru ym Mangor.<\/p>\r\n<p><!-- \/wp:paragraph -->\r\n\r\n<!-- wp:image {\"id\":14666,\"sizeSlug\":\"large\",\"linkDestination\":\"none\"} --><\/p>\r\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"639\" class=\"wp-image-14666\" src=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1943-Bangor-4-diplomats-1024x639.jpg\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1943-Bangor-4-diplomats-1024x639.jpg 1024w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1943-Bangor-4-diplomats-300x187.jpg 300w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1943-Bangor-4-diplomats-768x479.jpg 768w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/1943-Bangor-4-diplomats.jpg 1040w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/>\r\n<figcaption class=\"wp-element-caption\">1943 National Eisteddfod, Bangor<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<p><!-- \/wp:image -->\r\n\r\n<!-- wp:paragraph {\"align\":\"left\",\"placeholder\":\"Content\u2026\"} --><\/p>\r\n<p class=\"has-text-align-left\">Y rhain oedd Dr Miha Kick (Dirprwy Brif Weinidog Iwgoslafia), Msr Jules Hoste (Dirprwy Weinidog Addysg Gwlad Belg), Msr Juraj Sl\u00e1vik (Gweinidog Mewnol Tsiecoslofacia) a Msr B. Karavaev (Rwsia). Trefnwyd y daith gan y Cyngor Prydeinig; tywysydd y blaid oedd Harold Tudor, newyddiadurwr o Lerpwl a aned yng Nghoedpoeth a oedd hefyd yn gweithio i\u2019r Cyngor Prydeinig fel cynrychiolydd rhanbarthol cynorthwyol, yn gofalu am Ogledd Cymru o\u2019u swyddfa ym Manceinion.<\/p>\r\n<p><!-- \/wp:paragraph -->\r\n\r\n<!-- wp:image {\"id\":15522,\"width\":380,\"height\":512,\"sizeSlug\":\"large\",\"linkDestination\":\"none\"} --><\/p>\r\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"759\" height=\"1024\" class=\"wp-image-15522\" style=\"width: 380px; height: 512px;\" src=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Juraj_Slavik-759x1024.jpg\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Juraj_Slavik-759x1024.jpg 759w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Juraj_Slavik-222x300.jpg 222w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Juraj_Slavik-768x1037.jpg 768w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Juraj_Slavik-1138x1536.jpg 1138w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Juraj_Slavik-1200x1620.jpg 1200w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Juraj_Slavik.jpg 1440w\" sizes=\"auto, (max-width: 759px) 100vw, 759px\" \/>\r\n<figcaption class=\"wp-element-caption\">Juraj Sl\u00e1vik<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<p><!-- \/wp:image -->\r\n\r\n<!-- wp:paragraph --><\/p>\r\n<p>Roedd Juraj Sl\u00e1vik yn fardd nodedig yn ogystal \u00e2 gwleidydd uchel ei barch, llysgennad Tsiecoslofacia i UDA ar \u00f4l y rhyfel. Ysgrifennodd draethawd am ei brofiad ym Mangor, \u201cEisteddfod Y Cymru\u201d, gan bwysleisio pedwar pwynt:\u00a0<\/p>\r\n<p><!-- \/wp:paragraph -->\r\n\r\n<!-- wp:list --><\/p>\r\n<ul class=\"wp-block-list\"><!-- wp:list-item -->\r\n<li><em>Y cyferbyniad rhwng arswyd angheuol y rhyfel a bywiogrwydd digwyddiad yn dathlu\u2019r celfyddydau mewn lleoliad hardd<\/em><\/li>\r\n<li><em>Natur gystadleuol yr \u0175yl, a oedd yn annog safonau perfformiad uchel.<\/em><\/li>\r\n<li><em>Llawenydd creu cerddoriaeth ryngwladol ddigymell (mae&#8217;n canmol noson yng Ngholeg Normal Bangor).<\/em><\/li>\r\n<li><em>Y byddai cynrychiolwyr y bobl rydd ar \u00f4l y rhyfel yn cymryd rhan yn y gwyliau Cymreig, gan wisgo gwisgoedd cenedlaethol. <\/em><\/li>\r\n<!-- \/wp:list-item --><\/ul>\r\n<p><!-- \/wp:list --><\/p>\r\n<div class=\"wp-block-file\"><a href=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Slavik-Eisteddfod-Essay.pdf\">Traethawd Eisteddfod Juraj Sl\u00e1vik [pdf]<\/a><\/div>\r\n<div>\u00a0<\/div>\r\n<p><!-- wp:gallery {\"linkTo\":\"none\"} --><\/p>\r\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped\"><!-- wp:image {\"id\":14699,\"sizeSlug\":\"large\",\"linkDestination\":\"none\"} -->\r\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"508\" class=\"wp-image-14699\" src=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Clayton-Russon-President-1947.jpg\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Clayton-Russon-President-1947.jpg 300w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Clayton-Russon-President-1947-177x300.jpg 177w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/>\r\n<figcaption class=\"wp-element-caption\">Clayton Russon<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<!-- \/wp:image -->\r\n\r\n<!-- wp:image {\"id\":14677,\"sizeSlug\":\"large\",\"linkDestination\":\"none\"} -->\r\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"621\" class=\"wp-image-14677\" src=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Harold-Tudor.jpg\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Harold-Tudor.jpg 600w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Harold-Tudor-290x300.jpg 290w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/>\r\n<figcaption class=\"wp-element-caption\">Harold Tudor<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<!-- \/wp:image -->\r\n\r\n<!-- wp:image {\"id\":14692,\"sizeSlug\":\"large\",\"linkDestination\":\"none\"} -->\r\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"617\" class=\"wp-image-14692\" src=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/W-S-Gwynn-Williams.jpg\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/W-S-Gwynn-Williams.jpg 600w, https:\/\/www.limearchive.org.uk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/W-S-Gwynn-Williams-292x300.jpg 292w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/>\r\n<figcaption class=\"wp-element-caption\">W S Gwynn Williams<\/figcaption>\r\n<\/figure>\r\n<!-- \/wp:image --><\/figure>\r\n<p><!-- \/wp:gallery -->\r\n\r\n<!-- wp:paragraph --><\/p>\r\n<p>Ym 1944 agorodd y Genedlaethol yn Llandybie gyda chyngerdd rhyngwladol ar y dydd Sadwrn cyn wythnos Eisteddfod. Mae ei gofnodion yn nodi \u201cSyfrdanodd y cyngerdd hwn y bobl gan ei wychder. Pwy all anghofio canu Byddin Gwlad Pwyl neu ganu Marian Nowakowski, neu Liza Fuchsora ac Edward A. Kilenyi ar y piano &#8230; roedd awyrgylch rhyngwladol yn yr Eisteddfod o&#8217;r dechrau i&#8217;r diwedd. Cafodd y bobl gyfle i gymharu eu safonau \u00e2&#8217;r gorau o wledydd tramor; cafodd yr ymwelwyr tramor gyfle i ddysgu am Gymru, ei hymreolaeth a&#8217;i dyheadau.&#8221;<\/p>\r\n<p>Wedi\u2019i ysbrydoli gan syniadau Sl\u00e1vik\u2019 a phrofiad Llandybie, fe wnaeth Tudor eplesu\u2019n araf y cysyniad o eisteddfod ryngwladol ar \u00f4l y rhyfel, ac yng ngwanwyn 1945 penderfynodd wneud iddo ddigwydd gyda chorau o lawer o wledydd. Yn Eisteddfod Genedlaethol Rhosllanerchrugog ym mis Awst 1945 bu Tudor yn trafod y cysyniad gyda WS Gwynn Williams, cyfarwyddwr cerdd yr Orsedd a phreswylydd o Langollen [CA1]. Cysylltodd Tudor \u00e2\u2019r Eisteddfod Genedlaethol i geisio ychwanegu diwrnodau cystadlu rhyngwladol at \u0175yl Bae Colwyn 1947, ond gwrthodwyd y syniad oherwydd pryderon y National ynghylch cael ei gorymestyn, o ystyried yr anawsterau disgwyliedig o ailadeiladu ar \u00f4l y rhyfel.<\/p>\r\n<p>Ceisiodd Gwynn Williams a Tudor leoliadau ar gyfer eu g\u0175yl mewn trefi ar draws Gogledd Cymru, heb lwyddiant, ond yng ngwanwyn 1946 cododd ateb yn agos i gartref. Daeth George Northing, meistr Kistory yn Ysgol Ramadeg Llangollen a chymydog Gwynn Williams\u2019 ar Abbey Road, yn gadeirydd Cyngor Dosbarth Trefol Llangollen yn etholiadau dechrau mis Ebrill. Ar Fai 24 cytunodd ei gyngor i ddatblygu&#8217;r \u0175yl; ar Fehefin 4 cipiwyd y penderfyniad yn frwd yn y daflen newyddion leol, y Tuesday Review.[CA2]\u00a0<\/p>\r\n<p><!-- \/wp:paragraph -->\r\n\r\n<!-- wp:paragraph --><\/p>\r\n<p>Ffurfiwyd pwyllgor trefnu, gyda swyddi allweddol i Northing (Cadeirydd), Gwynn Williams (Cyfarwyddwr Cerdd) a Harold Tudor (Cyfarwyddwr Cyhoeddus). Daeth dyn busnes amlwg o Gymru, Clayton Russon, yn Arlywydd gweithgar iawn. [CA3] Enillodd cyfarfod tref ym mis Gorffennaf gefnogaeth bellach, ac erbyn mis Awst roedd digon o arian (\u00a31,100) wedi&#8217;i godi i gario&#8217;r fenter drwodd i&#8217;r derbyniadau tocyn cyntaf. Cae hamdden y dref fyddai\u2019r safle, llogwyd pabell fawr \u00e2 seddi 6000 o gwmni yng Nghaer, ac addawodd y Cyngor Prydeinig ddod o hyd i gorau tramor. Ymrestrwyd talentau blaenllaw Cymreig i ddylunio tlws a llunio arwyddair [CA4]. Rhoddwyd ystafell gan y Royal Hotel i&#8217;w defnyddio fel swyddfa, sefydlwyd pwyllgorau i gwmpasu agweddau fel lletygarwch i&#8217;r cystadleuwyr a threfnu&#8217;r maes; [CA5] hysbyswyd papurau newydd, cwmn\u00efau r\u00eel newyddion a darlledwyr a&#8217;u syfrdanu wrth recordio ac adrodd; benthycwyd seddi o gapeli; trafodwyd prisiau tr\u00ean rhad i gystadleuwyr ac roedd yn hawdd tynnu cwponau dogni ychwanegol a phapur ar gyfer rhaglenni o weinidogaethau defnyddiol.<\/p>\r\n<p>Derbyniwyd a derbyniwyd 40 o geisiadau gan gorau mewn 14 o wledydd. Roedd y rhan fwyaf yn dod o&#8217;r DU. Ym Mehefin 1947 arhosodd y dref i&#8217;r corau gyrraedd.<\/p>\r\n<p>&nbsp;<\/p>\r\n<p>\u00a9 Chris Adams 2022<\/p><!-- \/wp:post-content -->","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mae\u2019n ddrwg gen i, mae&#8217;r cofnod hwn dim ond ar gael mewn English. The first suggestion that the unique Welsh concept of an eisteddfod could be adapted to promote international harmony came in August 1943, when four senior members of allied governments-in-exile visited the Welsh National Eisteddfod in Bangor. &nbsp; They were Dr Miha Kick [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":85,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"templates\/template-sidebar.php","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-14665","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/14665","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14665"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/14665\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16454,"href":"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/14665\/revisions\/16454"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/85"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.limearchive.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14665"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}